.jpg)
Sáng ngày 01 tháng 4 năm 2026, Đảng ủy, HĐND, UBND phường Tiên Sơn tỉnh Ninh Bình đã long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh cho Từ đường dòng họ Lý Trần ở TDP Lê Xá, phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Đây không chỉ là sự kiện văn hóa quan trọng của địa phương mà còn là dịp để tri ân một Danh nhân đất Việt: Tiến sĩ Lý Trần Thản (1721-1776), người con ưu tú của vùng đất Lê Xá xưa, người đã mở khoa danh cho quê hương với tấm bia Tiến sĩ số 78 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội.
“Khai khoa” cho vùng đất học
Theo tư liệu lịch sử và cuốn “Danh nhân đất Việt - Tiến sĩ Lý Trần Thản” do Nhà xuất bản Thế giới ấn hành (Nguyễn Thế Vinh, chủ biên), cụ Lý Trần Thản sinh năm 1721, quê tại làng Lê Xá, tổng Đọi Sơn. Nơi đây nay thuộc tổ dân phố Lê Xá, phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Cụ đỗ Tiến sĩ khoa Kỷ Sửu năm 1769 (đời vua Lê Cảnh Hưng), trở vị tiến sĩ khai khoa của làng Lê Xá - một dấu mốc quan trọng, ghi danh trên bia đá Văn Miếu (bia số 78) và khắc sâu trong ký ức của dòng họ cũng như cộng đồng địa phương.
Sau khi đỗ đạt cao, cụ được triều đình trọng dụng, giữ nhiều trọng trách: Đồng các Đại học sỹ, Hữu Tư giảng, Hàn lâm viện, được ban tước bậc Tiên kim tử vinh lộc đại phu, Hình bộ Thượng thư, Tuy quân công, Thượng trật Thượng trụ quốc, Trung đẳng phúc thần. Những chức tước ấy không chỉ phản ánh tài năng của một nhà nho uyên bác mà còn thể hiện đức độ, sự cần mẫn trong việc trị nước an dân của cụ dưới triều Lê - Trịnh.
Bà Phạm Thị Thu Hiền đại diện Bản Quản lý di tích Từ đường Họ Lý Trần trao Bằng xếp hạng tới ông Lý Trần Duy Anh, trưởng chi họ Lý Trần.
Dấu ấn lịch sử và hành trình tri ân
Hơn 250 năm sau ngày danh nhân Lý Trần Thản mất (1776), và 305 năm sau ngày sinh của cụ, con cháu dòng họ Lý Trần cùng nhân dân địa phương vẫn luôn gìn giữ, hương khói tại Từ đường dòng họ Lý Trần. Ngôi từ đường không chỉ là nơi thờ tự tổ tiên mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo cho các thế hệ trẻ, học sinh làng Lê Xá phấn đấu học tập.
Việc từ đường được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh mang ý nghĩa sâu sắc. Nó không chỉ ghi nhận giá trị lịch sử - văn hóa của một dòng họ khoa bảng, mà còn khẳng định những nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Tiên Sơn trong công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa. Buổi lễ diễn ra trong niềm vui và sự tự hào của đông đảo con cháu dòng họ Lý Trần cùng bà con trong vùng, như một sự kết nối giữa quá khứ hào hùng với hiện tại và tương lai.
Trung tướng Đặng Vũ Thuật, nguyên Phó Tổng Cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an phát biểu tại Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử cấp tỉnh Từ đường dòng họ Lý Trần.
Ông Đặng Trần Nam giới thiệu đôi nét về lịch sử về dòng họ Lý Trần.
Nghi lễ tế Tổ Tiến sĩ Lý Trần Thản tại Từ đường họ Lý Trần
Hướng về cội nguồn, vun đắp tương lai
Nhìn lại hành trình từ vị Tiến sĩ họ Lý Trần hơn hai thế kỷ trước đến sự kiện vinh danh ngày hôm nay, chúng ta thấy một mạch nguồn văn hóa bền bỉ chảy qua thời gian. Sự ghi danh của Văn Miếu - Quốc Tử Giám và tấm bằng Di tích cấp tỉnh hôm nay đã tạo nên một cặp “chứng tích” song hành: một ở trung tâm Thăng Long - Hà Nội, một ở quê nhà Ninh Bình, cùng tôn vinh một con người.
Trân trọng thay, tấm lòng của Đảng ủy, chính quyền và nhân dân phường Tiên Sơn, cùng con cháu dòng họ Lý Trần đã tổ chức một buổi lễ vừa trang nghiêm vừa đậm nghĩa tình. Đây thực sự là dịp để mỗi người con của mảnh đất Ninh Bình thêm tự hào về truyền thống hiếu học của quê hương, và cũng là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay tiếp tục giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp mà các bậc tiền nhân đã dày công vun đắp.
Các cụ đại diện họ Đặng gốc Trần tới dự (Họ Lý Trần do Thủy tổ Đặng Trần Diễm khai sinh nên có cùng dòng họ Đặng gốc Trần ngày nay)
Lý Trần Long Biên,
Hậu duệ đời thứ mười họ Lý Trần.
