Sáng ngày 09/08/2026, tại chùa Pháp Vân, số 1299 đường Giải Phóng, phường Hoàng Liệt, Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Tôn giáo (Trung tâm) tổ chức Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu.
Tọa đàm nhận được 12 bài viết của các học giả và các nhà nghiên cứu. Có 9 tham luận được trình bày tại Tọa đàm khoa học này.
Mở đầu Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu là phần tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu được thực hiện bởi Đại đức Thạc sĩ Thích Thiện Thông, PGĐ Trung tâm. Trong đó, Đại đức nêu: "Trong bối cảnh đất nước không ngừng phát triển và hội nhập quốc tế, bên cạnh những thành tựu về kinh tế, khoa học và công nghệ, thì việc gìn giữ các giá trị đạo đức truyền thống, đặc biệt là dạo hiếu càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Hiếu đạo không chỉ là nền tảng của mỗi gia đình mà còn là cội nguồn của nhân cách, là sợi dây gắn kết giữa các thế hệ và là yếu tố quan trọng trong góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, đoàn kết và phát triển bền vững"... "Lễ Vu Lan không chỉ là một đại lễ tâm linh mang ý nghĩa báo ân, báo hiếu mà còn là một di sản văn hóa giàu giá trị nhân văn, góp phần bồi đắp đạo đức, gìn giữ truyền thống hiếu kính tổ tiên của dân tộc. Hình tượng Tôn giả Mục Kiền Liên với tấm lòng chí hiếu cứu mẹ theo Kinh Vu Lan bồn đã trở thành biểu tượng bất hủ của đạo hiếu trong Phật giáo, lan tỏa sâu rộng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Việt qua nhiều thế kỷ".
Chủ tọa Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu: Ông Trần Khánh Dư, Giám đốc Trung tâm (giữa), và đồng chủ tọa: Đại đức Thạc sĩ Thích Thiện Thông (bên phải), và Tiến sĩ Lê Trung Kiên (bên trái).
Ông Trần Khánh Dư, Giám đốc Trung tâm với Báo cáo đề dẫn Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu. Đề dẫn có đoạn: "Nhân dịp trong mùa Vu Lan báo hiếu sắp tới của năm nay (năm 2026-PL.2570), Trung tâm quyết định tổ chức cuộc Tọa đàm khoa học về đại lễ này với chủ đề Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu nhằm làm sâu sắc thêm ý nghĩa của đại lễ cho những ai đó quan tâm đến lễ này trong Phật giáo và ngoài xã hội hiện nay. Tiếp theo, Trung tâm có thể sẽ tổ chức tiếp các cuộc Tọa đàm khoa học về các vị Đại đệ tử khác của Đức Phật để làm sâu sắc thêm về ý nghĩa và lợi ích trong sự vận dụng vào cuộc sống đời thường của xã hội ngày nay".
Đại đức Thạc sĩ Thích Thiện Thông, Giám đốc Trung tâm Nhân đạo Hồng Quang, TP.HCM tham luận với chủ đề: Hạnh hiếu trong Phật giáo - Từ nền tảng kinh điển đến giá trị đạo đức trong xã hội đương đại. Cuối tham luận, Đại đức mong rằng: Mỗi chúng ta sẽ luôn nuôi dưỡng tâm hiếu trong từng ý nghĩ, lời nói và việc làm, để đạo hiếu không chỉ là truyền thống của dân tộc mà còn trở thành ánh sáng dẫn đường cho đời sống con người hôm nay và mai sau.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Viết Quân trình bày tham luận tại Tọa đàm khoa học Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu với chủ đề: Sức mạnh đại chúng của lễ Vu Lan.
PGS.TS Đặng Thị Lan tham luận tại Tọa đàm khoa học với chủ đề: Sự dung hợp giữa lễ Vu Lan và đạo hiếu truyền thống Việt Nam. Tham luận gồm 2 phần chính: i) Tôn giả Mục Kiền Liên và nguồn gốc Kinh Vu Lan Bồn; ii) Sự dung hợp giữa lễ Vu Lan trong Phật giáo với đạo hiếu truyền thống của người Việt Nam. Theo đó, tác giả đưa ra một vài kết luận: "Vượt ra ngoài ranh giới của một hệ thống kinh điển thuần túy, hình tượng tôn giả Mục Kiền Liên đã được người Việt “bản địa hóa” để trở thành một biểu tượng gần gũi, hòa quyện chặt chẽ với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, đạo hiếu và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Qua các dạng thức thực hành phong tục - từ Vu Lan báo hiếu đến Xá tội vong nhân và cho đến những truyền thống được kiến tạo mới như nghi thức “Bông hồng cài áo”, chữ “Hiếu” trong Phật giáo đã được mở rộng biên độ, trở thành lòng từ bi, bác ái mang tính cộng đồng sâu sắc"… "Từ ngàn năm qua, lễ Vu Lan đã được Việt hóa mạnh mẽ, trở thành một phần không thể thiếu của truyền thống văn hóa dân tộc. Quá trình này thể hiện sự hòa quyện nhuần nhuyễn, sự dung hợp hoàn hảo giữa Phật giáo và đạo hiếu truyền thống Việt Nam".
Tại tọa đàm khoa học, sư cô Thích Đức Nguyên, trụ trì chùa Yên Khoái Hạ, tỉnh Ninh Bình tham luận với chủ đề: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu. Tham luận tập trung vào ba vấn đề chính: thứ nhất, khảo sát hình tượng Tôn giả Mục Kiền Liên trong kinh điển Phật giáo; thứ hai, phân tích câu chuyện cứu mẹ trong Kinh Vu Lan bồn và sự hình thành truyền thống Vu Lan; thứ ba, làm rõ giá trị của tinh thần báo hiếu trong đời sống Phật giáo Việt Nam hiện nay. Qua tham luận, lễ Vu Lan không chỉ nhắc nhở chúng ta nhớ đến cha mẹ đã qua đời mà còn giúp chúng ta biết trân trọng cha mẹ đang hiện tiền. Vu Lan không chỉ là nghi lễ cầu siêu mà còn là dịp để người sống tự soi chiếu lại chính mình. Vu Lan không chỉ là một ngày lễ truyền thống mà còn là một phương thức giáo dục đạo đức, giúp con người nuôi dưỡng lòng biết ơn và trách nhiệm.
Nhà nghiên cứu Trần Diên Linh tham luận tại Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu với chủ đề: Tôn giả Mục Kiền Liên - Biểu tượng hiếu đạo của Phật giáo. Theo đó, tác giả tham luận với các nội dung: i) Hiếu - đạo hiếu; ii) Hiếu trong các tôn giáo và đời sống tín ngưỡng thế tục, và iii) Vu Lan báo hiếu và tích Tôn giả Mục Kiền Liên.
PGS.TS Hoàng Thị Thơ đem đến Tọa đàm khoa học bởi câu chuyện về chữ hiếu, về giải thoát, về gia đình Phật tử, các đạo tràng… nhằm lan tỏa giá trị tình yêu thương trong gia đình rồi đến xã hội để rồi đưa chữ hiếu lên thành tiêu chuẩn đạo đức cộng đồng.
Bài viết với chủ đề Vu Lan bồn và ngày Rằm tháng Bảy của Tiến sĩ Lê Trung Kiên đã chỉ ra rằng: "từ Vu Lan bồn hay Ô lam bà noa được hiểu là cách phiên âm từ nguyên gốc trong Phạn ngữ hoặc Pali ngữ là ullambana hoặc ullumpana… Vu Lan bồn cần được hiểu là treo ngược, hay nghĩa đầy đủ hơn là lòng từ bi của Đức Phật để gủau tội treo ngược"… " Từ một nghi lễ Phật giáo, qua quá trình gắn bó với văn hóa dân tộc, nhất là sau hai cuộc chiến tranh giành độc lập, lễ Vu lan - Rằm tháng Bảy cùng với tinh thần của ngày 27/7, đã đi vào cuộc sống của người dân Việt để tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập tự do của dân tộc, để kết nối người sống và người đã khuất trong đạo lý uống nước nhớ nguồn, để kéo gần mỗi cá nhân xích lại trong trong ngôi nhà chung xã hội. Đó là nét đẹp văn hóa giàu tính nhân văn của nhân dân Việt Nam".
Dật sĩ Mạc Khải Tuân tham luận tại Tọa đàm khoa học với chủ đề: Mấy ý nghĩ về Vu Lan báo hiếu. Tác giả đưa ra 4 cấp độ của báo hiếu: Hiếu với cha mẹ (Gốc), Hiếu với tổ tiên (Gốc của gốc); Hiếu với bản thân, Hiếu rộng ra xã hội (quốc gia, dân tộc, nhân loại).
Tham luận của NCS Nguyễn Đức Bá tại Tọa đàm khoa học với chủ đề: Tôn giả Mục Kiền Liên với đạo hiếu đối sánh với chữ hiếu trong nho giáo và lão giáo. Theo đó, tác giả đưa ra các vấn đề tham luận gồm: i) Quan niệm về chữ "hiếu" 孝 trong nho giáo qua hiếu kinh 孝經 và luận ngữ 論語; ii) Quan niệm về chữ "hiếu" 孝 trong lão giáo qua đạo đức kinh 道德經; iii) Chữ "hiếu" 孝 trong phật giáo qua phật thuyết vu lan bồn kinh 佛說盂蘭盆經
Phát biểu của ông Mai An Nguyễn Anh Tuấn tại Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu khép lại phần tham luận của các tác giả tại Tọa đàm.
Thư ký Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu: Nhà báo Hoàng Quỳnh Hương, cử nhân Trịnh Thị Mỹ (trái sang).
Cuối cùng, Đại đức Thạc sĩ Thích Thiện Thông thay mặt đoàn chủ tọa và Trung tâm gửi lời cảm ơn tới Hòa thượng Tiến sĩ Thích Thanh Huân, trụ trì chùa Pháp Vân, Hà Nội cùng các Phật tử của nhà chùa đã hỗ trợ trong suốt quá trình diễn ra Tọa đàm, đồng thời, cảm ơn các học giả, các nhà nghiên cứu, đã có những bài viết, những tham luận sôi nổi, cùng các thành viên Trung tâm góp phần làm nên thành công của Tọa đàm khoa học: Tôn giả Mục Kiền Liên với lễ Vu Lan báo hiếu.
Bình Yên,
Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Tôn giáo.
.jpg)
